کاتانا یا کِتانا (در ژاپنی: 刀، انگلیسی: Katana) نام یک نوع شمشیر ژاپنی است که از قرن ۱۳ میلادی مورد استفاده سامورایی‌ها بوده‌ است. لغت «کتانا» در زبان ژاپنی باستان به معنی «شمشیر» است. از ویژگی‌های بارز کتانا شکل زیبای آن و استحکام خارق‌ العاده‌اش است. در طول تاریخ، شکل آن تغییرات مختصری یافته، ولی اصول پایهٔ آن همچنان بدون تغییر مانده‌است. از جمله ویژگی‌ های کتانا می‌توان به شکل منحنی تیغهٔ آن اشاره کرد. همچنین یک طرف شمشیر (لبهٔ داخلی آن) بسیار تیز است و اصولاً قسمت عقب سطح شمشیر از قسمت تیز و بُرندهٔ آن کلفت‌تر است. در ژاپن دو دوره برای ساخت شمشیر وجود دارد. دوره ی قدیم که به جوکوتو معروف است و دوره ی جدید که شینشینتو نام دارد. در ساخت شمشیر سامورایی از فولاد خالص ژاپنی استفاده می شود. آهنگران فولاد را بارها ذوب میکردند و آن را میکوبیدند تا نهایت یک فولاد ده سانتی متری بر اثر گداختن و کوبیدن بسیار زیاد به یک تیغه ی یک میلی متری تبدیل شود.

به گمان مورخان شیراسایا ها برای اولین بار در قرن شانزده میلادی و در دوران ادو در ژاپن ساخته شدند. شیراسایا در لغت معنای غلاف-سفید را داراست و منظور از آن غلاف غیر جنگی است. در واقع شیراسایا در برابر کوشیرا قرار می گیرد. کوشیرا به لباس کامل تیغه گفته می شود؛ در این ست به تمام اجزا در کنار یکدیگر (سایا، تسوکا، تسوبا، فوچی و…)  کوشیرا گفته می شود. در حالی که شیراسایا نوعی لباسِ دیگر برای تیغه محسوب می شود. در پوشش شیراسایا تسوبا روی تیغه قرار نمی گیرد و خبری از بندهای تسوکا و سایا نیست. به طوری که اگر تیغه در غلاف باشد، تشخیص آن به عنوان شمشیر مشکل خواهد شد. این نوع پوشش در سال های ابتدایی عمر خود تنها جهت نگهداری تیغه در زمان های غیر جنگی استفاده می شد و بعدها کلکسیونرهای بسیاری برای نگهداری شمشیرهای خود از شیراسایا استفاده کردند. امروزه نیز علاقمندان زیادی به دلیل ظاهر زیبا و فانتزی آن، مجذوب چنین پوششی می شوند